SHKODRA LIVE 5

Nga BESI BEKTESHI

*****

Shkodra e rrethuar në hekura.

Bibliotekën e “ruajnë” hekurat

Biblioteka e Shkodrës është një nga institucionet që janë në pararojë të kulturës shkodrane. Mijra vëllimet që ajo ka dhe kualiteti i tyre, janë aspekte sinjikativë të cilët e nxjerrin për nga rëndësia këtë bibliotekë në vëndin e dytë në linjë qytetare dhe të përgjithshme mbas asaj kombëtare në Tiranë. Ky moment kulture në Shkodër përveç aktivitetit rutinë të studimit dhe informimit të qytetarëve studiuesve shkodranë, ka edhe shumë organizime kulturore dhe promovime librash të cilat janë edhe thelbi i qënësishëm i këtij institucioni kulture në Shkodër. Megjithatë ky institucion është i “hekurizuar” mbas vitit 97-të. Megjithse dikur ka pasur hekura akoma më të shëmtuar dhe të turpshëm në dyert dhe dritaret, edhe sot vazhdojnë në këtë linjë megjithse me të mirë dhe cilësorë. Me të vërtetë që biblioteka duhet ruajtur, por hekurat nuk janë shëmbulli më i mirë i ruajtjes së një institucioni i cili hekurat nuk mund ti pranojë në logjikën e tij dhe për punën e dijet që transmeton.

Galeria e arteve, me derë hekurash brënda tuneleve të errët.

Degradimi etiko-moral nuk mund të ketë përfaqësim më të mirë se kjo derë hekuri e shëmtuar, nëpër të cilën duhet një qytetar të futet për të parë veprat e Idromenos, Lulanit dhe shumë artistëve të tjerë të mëdhenj të Shkodrës. Arti i madh shkodran ka mbetur të ruhet dhe të “prosperojë” mbas këtyre hekurave dhe një tuneli në shkallë të errëta deri sa futesh në një galeri arti jashtë çdo koncepti normal dhe qytetar, sidomos për Shkodrën. Kudo ku shteti dhe pushteti lokal nuk janë të zot për të ruajtur dhe evidentuar vlera qytetare dhe shekullore, ka hekura të tillë për më tepër të shëmtuar dhe tragjikomikë, sepse të krijojnë bindjen se mbas tyre mund të gjesh ndonjë “WC” publike të kohës së Enverit. Megjithse sot kjo derë po për këtë qëllim përdoret sidomos orët e mbas dites nga udhëtarë të muzgut të cilët para se të kthehen në katundet e tyre ndyjnë një herë në këtë “llum hane” siç Shkodra quan vende të tilla. Megjithatë këtu janë veprat më të mira të piktorëve dhe skulptorëve shkodranë të cilat bëjnë që të skuqen artistët e Shkodrës kur ndonjë mik i tyre nga jashtë dhe nga vëndi shikon degradimin mbas hekurave të “Galerisë së Artit” të qyteti më të talentuar në art përgjatë gjithë kohërave në qytetërim.

Radio Shkodra me gardh të zi rreth e përqark

Ka vite që është ndërtuar një nga “radiotelevizionet” më të bukura nga ana funksionale dhe arkitekturore në Shqipëri. Asnjë herë kjo ndërtesë e modelit francez nuk ka funksionuar për atë që është ngritur. Sot ajo megjithë dëshirën e stafit të saj, transmeton valë radio nga aty ku është deri në Xhabije, vetëm për 2 km dhe asgjë më tepër. Për televizion ka 20-të vite që përflitet, por nuk ka asgjë edhe sot në terezi, kurse për gjëra të tjera nuk bëhet fjalë. Megjithatë edhe pse nuk ka kurrfarë aktiviteti shteti e ka rrethuar me hekura të zinj në të gjitha anët për të krijuar bindjen se këtu ka diçka të rëndësishme. Gardhi i hekurt është gjëja më e dukshme dhe rilevante e “Radio Shkodrës” së famshme të dikurshme e cila ishte mbas “Radi Tiranës” deri në vitet 90-të. Sot ajo përveç gardhit nuk konkuron me asnjë media tjetër në Shkodër dhe Koplik dhe për këtë kujdeset edhe gardhi gjigand të cilin nuk e kanë ato që kanë tregun e mediave në prefekturën e Shkodrës.

Teatri “Migjeni” mbas hekurave ka “sigurinë” e tij

Nuk dihet si do të kishin menduar në Tiranë po të ishte rrethuar “Teatri Kombëtar” në të gjitha anët me hekura të zinj, por natyrisht futja e tyre mbas këtij gardhi do ti kishte krijuar bindjen se po shkojnë të shohin shfaqe në repart ushtarak. I keqtrajtuar shpesh herë në vitet pa qeverisje dhe pa respekt në Shkodër, ky teatër madhështor jo vetëm për këtë qytet është rrethuar me hekura, duke lënë vetëm bustin e “Migjenit” jashtë të lirë midis llamarinave të kioskave. Natyrisht hekurat i duhen, sepse Bashkia nuk do të ndalonte dot që të kthehej në shitore mallrash të ndryshme dhe mbase do të vinte një ditë që këto shitës që vazhdojnë pa problem tregun e tyre anash tij, të kërkonin të drejtën për privatizim të teatrit vetë. Gjithsesi kur vijnë nga jashtë artistë të ndryshëm krijojnë bindjen e plotë se në vëndin ku prodhohet kulturë, muzikë dhe art i vërtetë në Shkodër, “je i mbojtur” nga gardhi i zi perreth tij.

Edhe shoqatat “mbrohen” nga hekurat e bukur.

Patjetër që të gjithë hekurat në institucione kulturore dhe shtetërore do të krijonin gjëndjen e ankthit edhe në shoqatat në Shkodër. Megjithse në gardhe të bukur dhe të lyer më me gusto edhe shoqatat me tabelat e tyre qëndrojnë mbas hekurave të lartë dhe të fortë. Mund të mos jetë krejtësisht faji i tyre për histerinë me hekura që ka Shkodra kur ndërton apo krijon diçka të re. Frika deri në palcë ka si pasojë edhe vendosjen e hekurave. Por, po nuk dolën nga hekurat shteti, bashkia dhe shoqatat kush pretendohet të dalë më parë?

Gjithsesi hekurat e pa ndarë nga qyteti më i madh në veri kanë ndryshime në strukturën e tyre, por të përbashkët kanë se të gjithë i përdorin dhe të gjithë mundohen ti çojnë sa më lart.

Prefektura ka gardhin dhe hekurat më të kushtueshëm në Shkodër dhe ndoshta për “Guines”.

“I bukur dhe i lartë”, madhështor dhe impozant, gardhi i Prefekturës së Shkodrës ja kalon çdo lloj institucioni binjak në Shqipëri. Këshedi mbase po të hulumtohet më mirë mund edhe të mos gjindet asnjë i tillë edhe në botë.

Megjithatë vetëm njëra derë në fund është e hapur nga gardhi ciklopik rreth e përqark ndërtesës së vitit 1905-së. Asnjëherë kjo ndërtesë nuk ka pasur një gardh të tillë, sepse më i larti ka qënë 1.5 metra dhe shërbente si dekor se sa si mbrojtje. Në fakt prefektura është sulmuar mbas rrëmujave e djegjve të Shkodrës dhe përsëri frika ka bërë të vetën edhe në mëndjet e pushtetarëve. Përveç kësaj edhe pamundësia për të vënë rregull nga makinat e zyrtarëve dhe të fortëve ka krijuar bindjen e një rrethimi të tillë në ndërtesën që përfaqëson shtetin e forcën e tij në Shkodër. Më e bukura është se dera kryesore mbyllet me një “kavo motorri” i cili është dhe personifikimi i ruajtje së një diçkaje për të mos u vjedhur. Gardhi i Prefekturës është simboli i “gardheve të rinj” të kohës moderne në Shkodër, duke zënë vëndin e parë në këtë “art” të ri të qytetit tradicional.

Bashkia nuk do, të mbetet pa gardh përpara Prefekturës.

Bashkia e ka parë veten ngushtë që nuk ka gardh dhe shumë vënd për ta pasur atë. Por gjithsesi edhe këtu Shkodra gjen mënyrën për të bërë garë “gardhesh” nga institucioni në institucion. Megjithatë gardhi i Bashkisë në krahasim me atë të Prefekturës lë shumë për të dëshiruar për një gardh pushtetar në rëndësinë e institucionit. Ai pret rrugën, “kërcënon trotuarin e ri”, izolon “Qëndrën Kulturore të Fëmijëve” dhe “Klubin shumëshportësh Vllaznia” dhe mbyll diskutimet mbi lirinë për të zgjidhur punë në vëndin ku janë për tu zgjidhur hallet e tyre. Bashkia me këtë gardh hekurash nuk ka bërë asgjë tjetër se sa ka treguar se nuk ka lekët e prefekturës. Por në të vërtetë kanë treguar se kanë konceptet e tyre vetizoluese. Përveç kësaj tregojnë se nuk kanë fuqinë dhe aftësinë për të vendosur rregullin dhe disiplinën e duhur në hapësirat e saj periferike dhe të jashtëme. Megjithatë edhe gazermat e dikurshme në qëndër të Shkodrës, gardhin me hekura nuk e kanë pasur dhe kjo është një “risi” gardhesh në qytetin e luleve dhe karafilave.

PS-ja hekurat i ka në çdo dritare.

Ndërtesës së Partisë Socialiste nuk mund të mos vendosnin hekura dikur. Kjo edhe mund të besohet, por sot nuk është se duken bukur dhe japin ide “demokracie” këto hekura të shumtë dhe të shëmtuar. Pra në çdo qelizë të Shkodrës qytetare ka hekura të cilat janë një soj preventivi i pa ndryshueshëm në investimet e shkodranëve. Edhe po të ndërtohet ndonjë seli e re, përsëri një nga “zërat” do të jetë: “Gardh dhe dritare me hekura” dhe përbri tyre shifra përkatëse në lekë. Në një qytet kur hekurat janë gati gati “hobi” vendosja e tyre është një obligim dhe këtij obligimi nuk mund të shkëputet as partia e dytë në qytetin e Shkodrës.

Kur janë të lartë dhe tepër të mëdha hekurat, “murlani” i Shkodrës rebelohet dhe i rrëzon në tokë.

Kur ka rënë nga era e fortë kjo reklamë me hekura të rëndë, patjetër që do të kishte dëmtuar njerëz po të kishin qënë poshtë saj. Megjithatë e lartë 6 metra dhe e madhe në sipërfaqe ajo është thyer nga era duke treguar se nuk ka forcë që i bën ballë “zëmërimit” të natyrës. Bashkia këto gjigandë të reklamës i ka vendosur në çdo 30-50 metra dhe hekurat janë të pranishëm po kështu si edhe gardhet e ndryshëm. Shkodra tashmë përdor hekurin dy fish në raport me qytetet e tjerë, sepse harxhon edhe për gardhe dhe për reklama pa asnjë masë dhe me një “bujari” interesante e cila kudo në botë nuk do të ishte lejuar. Por, deri tani ndaj tyre është rebeluar vetëm era e quajtur “murlan” në Shkodër dhe këtë ajo e ka bërë sepse, ka të drejtën e saj të “fryjë e lirë” pa gardhe dhe hekura që i marrin frymën. Askush tjetër nuk po vepron, sepse “lirinë e tyre e kanë brënda hekurave” dhe kjo me të “vërtetë” ju jep siguri.